
Trong quá trình làm thủ tục xuất nhập khẩu hóa chất, một trong những vướng mắc phổ biến nhất của doanh nghiệp là yêu cầu bóc tách chi tiết 100% thành phần và cung cấp đầy đủ mã CAS trên Phiếu an toàn hóa chất (SDS).
Yêu cầu này thường đẩy doanh nghiệp vào thế khó khi nhà cung cấp nước ngoài từ chối tiết lộ các thành phần phụ gia hoặc dung môi độc quyền (confidential) để bảo vệ bí mật thương mại và quyền sở hữu trí tuệ. Nếu không giải trình thỏa đáng, lô hàng dễ bị ách tắc tại cửa khẩu để kiểm tra thực tế hoặc tham vấn, gây phát sinh chi phí lưu kho bãi.
Về mặt quy định lẫn thông lệ quốc tế, việc bảo mật công thức là điều hoàn toàn bình thường. Bản chất của SDS theo chuẩn quốc tế (GHS) là để cảnh báo mối nguy hiểm chứ không phải bản công bố công thức sản phẩm, nên các thành phần không nguy hại được phép ẩn danh hoặc ghi theo dải nồng độ. Thực tế tại công ty mình, khi cung cấp sản phẩm cho các đối tác trong ngành công nghiệp ô tô, bên mình cũng phải thực hiện khai báo thành phần hóa chất lên hệ thống dữ liệu vật liệu quốc tế (IMDS). Ngay cả với một hệ thống kiểm soát chuỗi cung ứng khắt khe như IMDS của ngành ô tô toàn cầu, họ vẫn có cơ chế cho phép đánh dấu confidential đối với các mã CAS thuộc bí mật công nghệ, miễn là không nằm trong danh mục chất cấm. Do đó, việc một số nơi yêu cầu doanh nghiệp phải công khai toàn bộ 100% công thức khi làm thủ tục nhập khẩu là điều chưa hợp lý, vô tình làm khó doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng. Các hướng dẫn nghiệp vụ gần đây từ phía Cục Hải quan (như tinh thần tại Công văn 18114/CHQ-GSQL) cũng đã làm rõ việc cơ quan hải quan không yêu cầu cung cấp 100% công thức chi tiết trong mọi trường hợp, trừ khi có cơ sở nghi ngờ hàng hóa thuộc diện cấm, hạn chế hoặc cần kiểm soát đặc biệt.
Để xử lý thực tế vấn đề này mà vẫn đảm bảo tiến độ thông quan, bên công ty mình đang áp dụng cách làm kết hợp giữa hồ sơ kỹ thuật và cam kết pháp lý. Cụ thể, khi nhập khẩu từng mặt hàng, công ty vẫn nộp đầy đủ bản SDS do nhà sản xuất cung cấp, trong đó giữ nguyên phần thông tin các chất ở chế độ confidential theo đúng bản gốc.
Đi kèm với bộ hồ sơ hải quan, công ty làm thêm một văn bản cam kết gửi cơ quan chức năng. Nội dung cam kết xác nhận rõ các thành phần đang để chế độ bảo mật và các mã CAS ẩn danh không nằm trong Danh mục hóa chất cấm, hóa chất hạn chế sản xuất kinh doanh, hóa chất phải khai báo hay tiền chất theo quy định của pháp luật Việt Nam. Toàn bộ các thành phần nguy hiểm hoặc thuộc diện quản lý chuyên ngành đều đã được thể hiện đầy đủ trên SDS và tờ khai.
Phương án này hiện đang giúp bên mình đáp ứng được hai mục tiêu cùng lúc: vừa giữ bảo mật công thức cho nhà cung cấp nước ngoài, vừa cung cấp cho cơ quan hải quan cơ sở pháp lý và văn bản chịu trách nhiệm để lưu hồ sơ phục vụ công tác quản lý rủi ro hoặc hậu kiểm. Tùy vào đặc thù từng mặt hàng và yêu cầu thực tế tại mỗi chi cục mà cách áp dụng có thể khác nhau, đây là góc nhìn và cách xử lý thực tế từ phía công ty mình để mọi người cùng tham khảo.